Het Toekomstplan van Pluryn

"Ik heb het Toekomstplan aan mijn muur, dan weet je wat je wil en hoe je daar komt."

Door Toekomstplan zien bewoners hun mogelijkheden: dat maakt blij

Het Toekomstplan van Pluryn is een getekende poster met de wensen, talenten, dromen en kwaliteiten van bewoners. Bewoner Immanuel: ‘Het Toekomstplan heeft me gemotiveerd om er iets van te maken. Ik heb het Toekomstplan aan mijn muur, kan er elke dag op kijken, dan weet je wat je wil en hoe je daar komt.’

Gewoon kijken, gewoon doen en gewoon leven is de visie van Pluryn locatie Kemnade. Het Toekomstplan is een manier om daar het goede gesprek over te voeren. Op de besloten locatie Kemnade wonen jongeren en volwassenen met een licht verstandelijke beperking die veel hebben meegemaakt. Zij kennen een leven met veel uitplaatsingen en ervaringen van falen. Bij sommigen brengt het eigen gedrag hen regelmatig in grote problemen. Juist voor hen is het zo belangrijk om uit te zoeken wat voor hen van betekenis is. Dit in combinatie met een onvoorwaardelijke en veilige omgeving die door Pluryn wordt geboden.

 

Links: Werkboek Toekomstplan

Rechts: Tevreden cliënt Richard

Focus op wat wel kan

Bij Pluryn merken ze dat het Toekomstplan bijdraagt aan meer eigenwaarde van cliënten, meer mens zijn, een groter netwerk. Medewerkers komen los van het aanbodgerichte denken, doordat zij de wensen van hun bewoners als uitgangspunt nemen. Het probleemgedrag van bewoners neemt af en iedereen ontdekt dat er meer kan dan gedacht. Het helpt om de focus op probleemgedrag los te laten en juist te richten op wat wel mogelijk is. Begeleiders geven bewoners ruimte en vertrouwen. Op hun beurt krijgen ze dat weer van de organisatie.

“De bewoner bepaalt zelf wie er bij het gesprek aanwezig is.”

Meer kansen voor de toekomst

Het Toekomstplan begint met het voeren van een goed gesprek. ‘De cliënt bepaalt zelf wie er bij dat gesprek aanwezig is’, vertelt Loes Engelen, directeur Zorg & Behandeling van Kemnade. ‘Dit kan familie zijn, vrienden, begeleiding, maar ook een buurman of een oude bekende. Een tekenaar tekent alle stappen op. Dit zijn allemaal antwoorden op vragen als: Wat werkt voor mij? Wie helpen mij? Wat ga ik morgen doen? En: Wat zijn mijn talenten? Voor de bewoner wordt daarnaast zichtbaar hoe er aan de doelen gewerkt gaat worden. En wie dat gaat doen. Het zorgt voor meer eigen regie, zeggenschap en kansen voor de toekomst. Daar worden bewoners blij van. De gedragswetenschapper begeleidt het team en de andere betrokkenen bij de uitvoering van het Toekomstplan.’

toekomstplan-richard

Toekomstplan van Richard

“Dit is veel overzichtelijker dan een zorgplan en veel leuker voor jezelf om naar te kijken.”

‘Ze steunden me onvoorwaardelijk’

Toen Immanuel op Kemnade kwam wonen, was hij depressief. ‘Ik kwam uit een hele heftige situatie. Ik had niet echt een beeld van wat ik wilde voor de toekomst. Daarom ging ik aan de slag met Toekomstplan. Wat ik fijn vind is dat ze tijdens het eerste gesprek al zeiden: “Het gaat erom wat jij wil”, en niet: “wat kan niet”. Ik wilde meer vrijheid, meer naar buiten. Inmiddels ben ik uit mijn depressie en zit ik op dansles. Ik heb laatst ook meegespeeld als figurant in een videoclip. Daarnaast heb ik het afgelopen jaar bij het wijnbouwcentrum gewerkt, in de horeca. Het was fijn om een vaste plek te hebben om naartoe te gaan, wat er ook gebeurt in je leven. Ze steunden me onvoorwaardelijk.’

‘Ik ben heel trots’

Immanuel blijft stappen zetten, binnenkort maakt hij zelfs zijn tweede Toekomstplan. ‘Vanaf volgende maand ga ik terug naar school. En dat terwijl ze als kind tegen me hebben geroepen: “Jij gaat nooit naar school kunnen of een goede baan krijgen.” Na een half jaar had ik alles gehaald wat ik voor een periode van vijf jaar had bedacht. Daar ben ik nog steeds heel erg trots op. Met zorgplannen heb je zo’n stapel papier voor je. Dit is veel overzichtelijker, maar ook veel leuker voor jezelf om naar te kijken.’

“Dat je het met elkaar over dezelfde dingen hebt, lijkt heel vanzelfsprekend, maar dat is het helemaal niet.”

‘We ontdekten dat er veel meer kan’

Ook moeder Neti heeft gemerkt dat de focus op wat wel kan, goed werkt. Ze was aanwezig bij de Toekomstplanbespreking van een andere bewoner: ‘Samen met andere familieleden kwamen we tot de conclusie dat hij heel veel meer kan dan hij op dat moment deed. En inmiddels woont hij in een appartement. Hij kan zelf wassen, koken en zijn appartement onderhouden. Hij kan overal naar toe en heeft zelfs verkering met een vriendinnetje.’

‘Het toekomstplangesprek is een waardevol moment’

Ook voor begeleiders is het fijn om met het Toekomstplan te werken. ‘Anders dan bij een geschreven plan, maakt het Toekomstplan duidelijk deel uit van het dagelijkse leven’, vertelt projectleider en begeleider Kristel Kivits. ‘De tekening is een goede manier om elkaar beter te begrijpen. Dat je het met elkaar over dezelfde dingen hebt, lijkt heel vanzelfsprekend, maar dat is het helemaal niet. Door het beeldend te maken, is het gemakkelijker om met elkaar af te stemmen. Het is daarnaast erg leuk om het toekomstplangesprek te organiseren op een sfeervolle plek. We zorgen dan voor koffie, broodjes en gebakjes. De positieve sfeer maakt dat het als een waardevol moment wordt ervaren. Door de cliënt en diens naasten.’

Ook aan de slag met het Toekomstplan? Deze tips kunnen helpen:

- Zorg ervoor dat het Toekomstplan niet het doel wordt. Het gaat veel meer om het goede gesprek en hoe je dat voert. Hoe praat je met mensen? Hoe neem je ze erin mee? Hoe serieus neem je ze? De visie van waaruit je werkt is belangrijker dan het instrument.

- Als je begint met het Toekomstplan, sta dan met iedereen in de organisatie stil bij wat je ermee wilt bereiken. Het Toekomstplan kan bijvoorbeeld een manier zijn om de focus op wat fout kan gaan los te laten. En je meer te richten op wat wel mogelijk is en welke stappen daarvoor nodig zijn.

- Zorg dat iemand eindverantwoordelijk is voor de uitvoering van het Toekomstplan. Bij Pluryn Kemnade is dat de gedragswetenschapper.

- Ga na welke medewerkers van je team de stappen van het werken met het Toekomstplan bewaken om iedereen op de goede manier te laten meedoen. Vorm met elkaar een werkgroepje Toekomstplan.

- Ga heel vaak in gesprek met de bewoner, diens netwerk en het team over de gestelde doelen. Is bijstelling nodig of is een doel te groot? Maak er dan kleinere stappen van. Zo wordt de kans op succes ook groter. Ook kan het zijn dat het einddoel sneller is bereikt. In beide gevallen kan het Toekomstplan (de tekening) op onderdelen aangevuld worden. Is deze aanvulling niet gewenst, nodig dan de bewoner en diens netwerk uit voor het maken van een volgend (nieuw) Toekomstplan.