‘Eén paar handen’ van De Berkelhof zorgt voor rust

“Fieke geniet dubbel van dagbesteding, door vertrouwde gezichten.”

“Fieke heeft zo veel baat bij vertrouwde gezichten. Daardoor geniet ze dubbel van de dagbesteding.”

Een rustige dagbesteding is essentieel voor mensen met ernstige meervoudige beperkingen. Maar hoe vaak wordt zo’n dag niet onderbroken voor een behandeling van een fysiotherapeut, logopedist of verpleegkundige? Susanne Krisse, directeur van De Berkelhof, koos ervoor om medewerkers speciaal op te leiden om bepaalde zorghandelingen zelf uit te voeren. ‘Eén paar handen per cliënt’ is het streven. Moeder Melanie: “Deze manier van denken creëert kansen voor mijn dochter.”

Ook aan de slag met Eén paar handen? Lees de tips van de Berkelhof.

Zorgorganisatie De Berkelhof kreeg meerdere verzoeken van ouders die voor hun kinderen met EMB een passende vorm van dagbesteding wilden, zoals werken met dieren op een boerderij. “We zijn gaan kijken hoe we zo’n dagbesteding konden faciliteren”, vertelt Susanne. “Zo hebben we een boerderij-erf ingericht als dagbestedingsplek. Daarbij moesten we zorgen voor een toiletruimte waar mensen met een rolstoel terecht kunnen. Er moest een tillift komen en een plek waar cliënten tot rust kunnen komen. Maar nog belangrijker was dat op de dagbesteding voorbehouden handelingen konden worden uitgevoerd. Zo is het idee ontstaan: kunnen we de zorg van de verpleegkundige, logopedist en fysiotherapeut niet integreren? Zodat een klein expertiseteam al die handelingen kan uitvoeren?”

Links: Romy met haar begeleider Eelco Mooij

Rechts: Melanie Lankwarden, moeder van Fieke

“Zo is het idee ontstaan: kunnen we de zorg van de verpleegkundige, logopedist en fysiotherapeut niet integreren?”

Voordeel van zulke geïntegreerde zorg is dat medische handelingen en behandelingen op de dagbesteding zelf kunnen plaatsvinden. “Als iemand vanaf de dagbesteding naar de fysiotherapeut moet, betekent dat zo een uur onderbreking”, vervolgt Susanne. “Dat is heel belastend voor mensen met EMB. Daar komt bij dat mensen met EMB al met veel verschillende zorgverleners te maken hebben. Terwijl ze juist gebaat zijn bij begeleiders die hen echt goed kennen en hun signalen goed lezen en begrijpen. Zo kregen we het idee voor ‘Eén paar handen’. Daarmee kunnen we de kwaliteit van de communicatie bewaken. Belangrijk, want hoe beter de cliënt wordt begrepen, des te beter hij of zij zich voelt.”

Ouders spijkeren begeleiders bij

Om het idee uit te werken is De Berkelhof samen met de ouders gaan kijken wat hun kind nodig heeft aan extra zorg. “Zij hebben de beste band met hun zoon of dochter en weten wat goed is voor hem of haar”, aldus Susanne. “Daarom vinden wij het belangrijk dat ouders hun kennis delen en onze begeleiders bijspijkeren als het gaat om de verzorging van hun kind. Wij zien ouders als professionals op het gebied van hun eigen kind. Die houding maakt het verschil.”

“Wij zien ouders als de professionals op het gebied van hun eigen kind. Die houding maakt het verschil.”

Die houding is ook precies wat Melanie aanspreekt. Haar dochter Fieke (19) heeft een ernstige meervoudige beperking: “Alle organisaties zeggen dat ze de behoefte van de cliënt centraal stellen. Maar het ook doen is helemaal niet vanzelfsprekend. Bij De Berkelhof zijn ze echt gaan redeneren vanuit de cliënt. Communicatie is daarbij de sleutel. Als ouder weet je hoe je signalen van je kind moet lezen en weet je wat je kind wel en niet wil. Vaste begeleiders leren die signalen ook. Daarom vind ik het zo ontzettend fijn dat De Berkelhof ging werken met één klein betrokken team rondom de cliënt. En dat begeleiders daarvoor wilden bijleren.”

“Ontzettend fijn dat De Berkelhof ging werken met één klein betrokken team rondom de cliënt. En dat begeleiders daarvoor wilden bijleren.”

Oefeningen worden onderdeel van alledag

Toen De Berkelhof de behoeften van de cliënten samen met de ouders geïnventariseerd had, is gekeken welke handelingen de begeleiders daarvoor moeten kunnen uitvoeren. “We hebben bijvoorbeeld cliënten met maagsondes. Als de sonde eruit getrokken is, moet deze binnen twee tot drie uur vervangen worden. Dan kun je een thuiszorger bellen. Die komt zodra ze tijd heeft en moet in een kwartiertje de sonde vervangen. Maar het kan zijn dat de cliënt dan net onrustig is. Als de begeleider zo’n verpleegkundige handeling zelf zou kunnen uitvoeren, kan hij of zij de sonde vervangen als de cliënt eraan toe is. Dat zorgt voor rust.”

Romy en Fieke met begeleider Eelco Mooij

Hoewel De Berkelhof door corona nog niet alles kon realiseren wat ze wilde, heeft een aantal begeleiders van De Berkelhof wel al een paar verpleegkundige handelingen geleerd. “Ze gaan daarvoor naar een thuiszorgorganisatie die lessen in deelhandelingen aanbiedt. Deze organisatie fungeert ook als achterwacht waar begeleiders op terug kunnen vallen. Ook hebben we nu een HBO-verpleegkundige in dienst, die mensen kan bekwamen en opleiden. Verder is er een fysiotherapeut die begeleiders leert hoe ze oefeningen kunnen doen met een cliënt, zoals loopoefeningen of kniebuigingen en -strekkingen. Begeleiders hebben dan de bevoegdheid om met deze ene cliënt die specifieke oefening te doen. De fysiotherapeut blijft checken of het goed gaat. Het voordeel is dat de oefeningen nu in de dagelijkse handelingen gepast worden, zonder dat daar een extra zorgverlener voor moet komen. De oefeningen worden onderdeel van alledag.”

“Het voordeel is dat de oefeningen nu in de dagelijkse handelingen gepast worden, zonder dat daar een extra zorgverlener voor moet komen.”

Spirit waait naar woongroep

Medewerkers waren snel enthousiast over de nieuwe manier van werken. “Ze vinden het geweldig”, zegt Susanne. “De begeleiders denken nu meer mee op vraagstukken, ze kunnen en mogen meer, het maakt hun werk breder. De spirit van deze aanpak waait nu zelfs over naar de woongroep.”

Fieke met begeleider Lisa Heutinck

Fieke met begeleider
Headerbeeld Fieke met begeleider
“De Berkelhof biedt Fieke een veilige omgeving. Medewerkers kunnen medisch handelen. En er is veiligheid in de zin van directe betrokkenheid.”

En ook moeder Melanie is enthousiast. “Fieke heeft zo veel baat bij vertrouwde gezichten. Daardoor geniet ze dubbel van de dagbesteding. De Berkelhof biedt Fieke een veilige omgeving. Medewerkers kunnen medisch handelen als dat nodig is en er is veiligheid in de zin van directe betrokkenheid. Deze manier van denken creëert kansen voor mijn dochter. Ik zie nu voor het eerst dat er in de toekomst wellicht een beter plekje voor Fieke is dan thuis. Dat had je me een jaar geleden echt nooit horen zeggen.”

Ook een dagbesteding organiseren waar EMB-cliënten blij van worden?

Je kunt eindeloos praten over persoonsgerichte zorg, maar uiteindelijk moet je het gewoon doen, vindt directeur Susanne Krisse. De Berkelhof koos ervoor om begeleiders van EMB-cliënten te leren hoe ze bepaalde medische handelingen en therapeutische oefeningen op een veilige manier kunnen uitvoeren. Daarvoor heeft de organisatie zich eerst breed georiënteerd. “Wij zijn bij mensen thuis geweest, bij onderwijsinstellingen en bij andere zorgorganisaties. Belangrijk is dat je weet wat je ruimte is qua wet- en regelgeving. Maar de kunst is om de weten regelgeving ook weer niet te bepalend laten zijn in wat er mogelijk is. Het helpt dat we een kleine organisatie zijn. Dat zorgt ervoor dat mensen elkaar makkelijk benaderen. Dat betekent niet dat het grote zorgorganisaties niet ook zou kunnen lukken. Het gaat erom dat je in de gaten houdt om wie het gaat. En waarom je doet wat je doet. Ons beleid wordt gevormd door de realiteit en niet andersom.”

Een aantal tips van De Berkelhof:
1. Wees je bewust waarom jullie iets willen. Waarom is dit nodig om te doen?
2. Denk in kansen en mogelijkheden. Heb vertrouwen in het proces. Accepteer dat het tijd kost.
3. Kijk binnen je eigen organisatie wat er al is. Waar zou je al gebruik van kunnen maken?
4. Breng de mensen in je organisatie bij elkaar die enthousiast zijn, en de nodige kennis hebben.

Meer weten? Lees de 20 tips van De Berkelhof op het Kennisplein Gehandicaptensector.